Pensioenvraagstukken tijdens Rutte1
Een speciaal nieuw kabinet dat bij de aftrap twee akkoorden overeenkwam: een regeerakkoord en een gedoogakkoord. Hoe zit het eigenlijk met dat regeren en gedogen? En hoe verhoudt zich dat tot pensioenvraagstukken? Dat lichten wij graag toe.
Een minderheidskabinet en gedoogakkoord maken de aansturing van Nederland niet eenvoudiger. Het regeerakkoord geldt tussen de coalitiepartners VVD en CDA. Daarnaast is er een overeenkomst tussen VVD, PVV en CDA. Dit gedoogakkoord heeft betrekking op immigratie, integratie, asiel, veiligheid, ouderenzorg en het bezuinigingspakket. De besluiten in het gedoogakkoord hebben de steun van alle drie fracties. Bij voorstellen uit het regeerakkoord kan de PVV-fractie tegen stemmen, maar moties van wantrouwen en afkeuring zullen niet worden gesteund.
AOW
De regering lijkt het pensioenakkoord grotendeels te omarmen. Er is één grote ‘maar’. Nergens valt namelijk te lezen dat het kabinet bereid is de AOW te koppelen aan de verdiende lonen, terwijl dat juist een belangrijk punt van het pensioenakkoord is. De vakbonden zijn er dan ook niet gerust op dat het pensioenakkoord onverkort wordt overgenomen. Dat kan nog veel hoofdbrekens en nieuwe onderhandelingen tot gevolg hebben.
Toch 66-plus
Geert Wilders had zijn eis om vast te houden aan de AOW op 65 jaar tijdens de onderhandelingen al snel laten varen. Maar tijdens de presentatie van het akkoord gaf Rutte aan dat Wilders de AOW-leeftijd niet verder dan 66 wilde laten stijgen. Wilders zal de kabinetsinzet - die waarschijnlijk verder gaat dan 66 jaar - niet torpederen. De effecten van de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd naar 66 jaar in 2020 zijn niet meegewogen in de economische analyse van het regeerakkoord van het Centraal Planbureau. Het plan voor verhoging van de AOW-leeftijd staat gepland voor 2020. Mede doordat er nog meerdere kabinetten zullen volgen, acht het CPB de plannen onvoldoende verankerd om mee te nemen in de doorrekeningen. Wel maakt het CPB inzichtelijk dat de doorvoer van deze maatregel betekent dat het houdbaarheidstekort van de overheid met 0,3% van het Bruto Binnenlands Product verbetert. Uit de berekeningen van het CPB blijkt ook dat de totale koopkrachtdaling voor werknemers kleiner is dan die voor uitkeringsgerechtigden en 65-plussers. Het niet indexeren van de pensioenen speelt daarin een rol.
Beperking Witteveenkader
De fiscale bijdrage aan de pensioenopbouw via het Witteveenkader wordt in 2013 beperkt in verband met de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd. In de bijlagen bij het regeerakkoord staan overigens per abuis verschillende jaartallen genoemd.
Governance
Mede naar aanleiding van de Commissie Frijns besteedt het regeerakkoord ook aandacht aan governance. ‘Voor een robuust en toekomstbestendig pensioenstelsel is meer deskundigheid, versterking van intern toezicht, transparantie in beleggingen en pensioenopbouw noodzakelijk’, aldus het regeerakkoord.
Vrijwillig langer doorwerken
Het is niet verbazingwekkend dat de regering langer doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd stimuleert. ‘Vrijwillig langer doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd blijft aantrekkelijk’, staat dan ook in het regeerakkoord. Langer doorwerken kan voor werknemers aantrekkelijk zijn, maar is vaak niet mogelijk vanwege pensioenontslag op 65 jaar. Andere knelpunten zijn de loondoorbetaling bij ziekte en de ontslagbeperking. Het kabinet heeft eerder gezegd deze belemmeringen te zullen wegnemen. Maar concrete aanwijzingen dat dit gaat gebeuren zijn er nog niet.
Over de houdbaarheid van het pensioenstelsel is veel gesproken. De houdbaarheid van dit kabinet is tevens het gesprek van de dag. Hoe dan ook: de pensioensector en regering worden de komende tijd op de proef gesteld. Hun beider werkprocessen krijgen bovendien een herijking.
Richard Pauw