Pensioenfondsen ondervinden al jaren hinder van de fiscale regels die gelden bij vervroegen en uitstellen van pensioen. Pensioen mag worden vervroegd voor zover het dienstverband wordt beëindigd. De onderbouwing hiervan is boterzacht. Het dient ook geen fiscaal doel. De Belastingdienst stelt nu eindelijk voor de fiscale regels te schrappen als het pensioen ingaat tussen 60 en 70 jaar (straks wellicht tussen 62 en 72 jaar). Ook de toetsing van het ouderdomspensioen aan de 100%-norm kan worden geschrapt. Syntrus Achmea vindt dit voorstel een belangrijke bijdrage aan vereenvoudiging van de uitvoering van pensioenregelingen. Onzeker is of het ministerie van Financiën het voorstel van de Belastingdienst overneemt.
Vervroegen van pensioen met verklaring
Op dit moment mag pensioen worden vervroegd als het dienstverband wordt beëindigd. Bij vervroegd deeltijdpensioen moet de mate van vermindering van het inkomen overeen komen met het gedeelte waarvoor het pensioen vervroegd ingaat. In de praktijk zijn deze regels heel lastig uit te voeren, zeker bij verschillende deeltijdbanen en bij demotie. Onlogisch is ook dat ze niet gelden als het pensioen ingaat op de reglementaire ingangsdatum. De Belastingdienst gaf in overweging dat de werknemer die zijn pensioen wil vervroegen verklaart dat hij zijn arbeidzame leven beëindigt in dezelfde mate als waarin hij vervroegd met pensioen gaat en dat hij niet voornemens is die arbeid weer te hervatten. Een dergelijke intentieverklaring laat de werknemer echter in onzekerheid wanneer hij zonder fiscale gevolgen weer aan het werk kan gaan. In het voorstel van de Belastingdienst is dat niet meer nodig.
Uitstellen van pensioen
Als de pensioenleeftijd wordt verhoogd, is fiscale ontmoediging van vervroegde pensionering niet meer houdbaar. Er is ook geen sprake meer van een vaste pensioenleeftijd. Op dit moment vervroegen veel werknemers hun pensioen. Als de AOW- en de pensioenleeftijd worden verhoogd, zal ook uitstel mogelijk worden. Het ingaan van het pensioen zal een individuele keuze worden. Als de pensioenleeftijd wordt verhoogd, is vervroegde pensionering nog steeds van belang vooral voor lager betaalden. Uitstellen van pensioen is fiscaal echter alleen mogelijk indien en voor zover de werknemer doorwerkt in dienstbetrekking. Uitstel kan van belang zijn om progressienadeel in het belastingtarief tegen te gaan. Pensioenuitvoerders moeten bij uitstel de mate van doorwerken bewaken, wat in de praktijk niet goed te doen is. In het voorstel van de Belastingdienst is dat niet meer nodig. Het pensioen moet uiterlijk op 70 jaar (straks 72 jaar?) ingaan. De belastingclaim kan dus niet eindeloos naar de toekomst worden doorgeschoven.
De 100%-toets
Het pensioen mag fiscaal niet hoger zijn dan 100% van het laatstgenoten loon. In de praktijk is dit lastig uitvoerbaar. Een overschrijding van deze grens kan zich voordoen bij werknemers die langer dan 45 jaar pensioen opbouwen. Het pensioen mag hoger zijn dan 100% als dit een gevolg is van toeslagverlening, hoog/laag, waardeoverdracht of uitruil. De 100%-toets kan een belemmering zijn om langer door te werken. Door de verhoging van de pensioenleeftijd en de noodzaak tot langer doorwerken zal de 100%-toets steeds meer belemmerend worden. Syntrus Achmea verwelkomt het voorstel om de 100%-toets af te schaffen. De toets is vooral van belang voor DC-regelingen, maar kan ook bij DB-regelingen belemmerend werken.
Vervolg
In 2009 pleitte Leo Blom, senior pensioenjurist bij Syntrus Achmea in Pensioen Magazine voor versoepeling van de fiscale regelgeving rond vervroegen van pensioenen. Syntrus Achmea is van mening dat de verklaring een belemmering kan vormen om weer aan de slag te gaan. We zijn het van harte eens met het schrappen van deze regels. Het feit dat het pensioen dan niet eerder kan ingaan dan op 60 jaar lijkt ons in deze tijd een verdedigbare ondergrens. Dit onderwerp is op 13 april besproken in de Commissie Juridische en Fiscale Pensioen- aangelegenheden van de Pensioenfederatie. Ook de commissie is het eens met het voorstel omdat het uitvoeringsproblemen oplost. Onzeker is of het ministerie van Financiën het voorstel van de Belastingdienst overneemt. De Federatie zal hier op aandringen.