Met de motie Braakhuis van 22 maart roept de Tweede Kamer pensioenfondsen op om gedragscodes op te stellen in overeenstemming met de aanbevelingen van de Commissie De Wit. Dit is vooral ingegeven door de discussie rond het beloningsbeleid bij financiële instellingen. In feite is de motie overbodig omdat voor pensioenfondsen al diverse richtlijnen gelden die samen alle onderwerpen bestrijken die in een code kunnen zitten. De maatschappelijke onrust is echter een gegeven. De pensioensector kan op een eenvoudige manier aan de oproep tegemoet komen. Als de bestaande richtlijnen en modellen voor risicomanagement, beloningsbeleid en intern toezicht worden opgenomen in de Modelgedragscode zou de gevraagde Code Pensioenfondsen gerealiseerd zijn. De Commissie Juridische en Fiscale Pensioenvraagstukken van de Pensioenfederatie bespreekt deze suggestie van Syntrus Achmea op 13 april.

Versterking governance in de financiële sector
De Nederlandse financiële instellingen, waaronder pensioenfondsen, zijn hard getroffen door de crisis. Dat is volgens de Commissie De Wit mede te wijten geweest aan het handelen van de instellingen zelf. De commissie wijst op de focus op aandeelhouderswaarde, het beloningsbeleid en de bonuscultuur, tekortschietend risicomanagement en de rollen van bestuur, toezicht en aandeelhouders. Volgens de commissie hebben pensioenfondsen onvoldoende rekening gehouden met tegenpartijrisico en liquiditeitsrisico. DNB stelde dat in een aantal gevallen risico’s door pensioenfondsen zijn onderschat, dat er van te rooskleurige verwachtingen is uitgegaan en dat de uitvoering van het beleggingsbeleid te wensen overlaat. Deze kritiek kwam ook terug bij de Commissie Frijns. Die constateerde ook dat het beleggingsbeleid van pensioenfondsen veelal rendementsgedreven is, waarbij de risico’s te weinig aandacht krijgen.

Aanbevelingen Commissie De Wit
De Commissie De Wit deed in mei 2010 aanbevelingen om een volgende kredietcrisis te voorkomen. Zo wordt aanbevolen dat verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsondernemingen een eigen Code opstellen, waarvoor elementen uit de Code Banken van 1 januari 2010 als basis kunnen dienen. Hierin staan principes over de raad van commissarissen en de raad van bestuur, met diversiteit als voorwaarde voor een goede taakvervulling, het risicomanagement en het beloningsbeleid. Met ingang van 1 januari 2011 geldt voor verzekeraars de Code Verzekeraars, die inhoudelijk gelijk is aan de Code Banken.

Versterking governance in de pensioensector
Ook van pensioenfondsen worden maatregelen verwacht die tegemoet komen aan de aanbevelingen van de Commissie De Wit. Dit kan bijdragen aan het herwinnen van het vertrouwen in de pensioenfondsen. Het formuleren van een nieuwe code zal echter niet bijdragen aan de overzichtelijkheid. Ieder pensioenfonds heeft al een gedragscode ter voorkoming van conflicten tussen belangen van het fonds en privébelangen van de bestuurder of medebeleidsbepaler. De gedragscodes zijn gebaseerd op de Modelgedragscode pensioenkoepels 2008. Syntrus Achmea is van mening dat één code, waarin bestaande én nieuwe onderwerpen een plek krijgen, bijdraagt aan de nodige transparantie. De Modelgedragscode kan worden aangevuld met richtlijnen voor risicomanagement, beloningsbeleid en intern toezicht. De Modelgedragscode zou zo kunnen worden uitgebreid tot een Code Pensioenfondsen. Om de naleving hiervan te bevorderen kan deze Code worden verankerd in de Pensioenwet. Wel moet worden bezien hoe dit zich verhoudt tot de Principes voor goed pensioenfondsbestuur en wat daarin eventueel moet worden aangepast. Dit geldt ook voor het Convenant Bevordering Diversiteit Pensioenfondsen. Het toezicht kan blijven berusten bij DNB.