Op 12 april publiceerde de AFM een rapport over de hoogte van administratie– en beleggingskosten bij pensioenfondsen. Met dit rapport krijgt de discussie over het pensioenstelsel een nieuwe dimensie. In een brief van 20 april schrijft minister Kamp nog dit jaar de regelgeving aan te zullen scherpen. De Pensioenfederatie heeft de Kamerleden uitgenodigd voor een expertmeeting om verwachtingen en mogelijkheden af te stemmen. Ook de Europese Commissie is zich zeer bewust van de Nederlandse discussie over kosten naar aanleiding van het AFM-rapport. De Commissie zal dit meenemen in de discussie over het Solvency regime voor pensioenfondsen. Dit kent een apart onderdeel over transparantie: de transparency/disclosure pijler. Ook via Brussel gaat de kostendiscussie dus stevig verder.
Voeding voor lopende discussies
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) geeft met het rapport meer dan een impuls aan lopende discussies over verschillende aspecten van kosten bij pensioen. Het gaat dan om:
- Transparantie beleggingskosten;
- Verantwoording afleggen aan belanghebbenden;
- Kostenverschillen tussen fondsen; en
- Schaalvergroting.
Totaalplaatje van belang
Syntrus Achmea onderschrijft de conclusie van de AFM dat kostenbeheersing een belangrijk aandachtspunt is bij het uitvoeren van pensioenregelingen. Het past in deze tijd om te kijken naar kosten. De ruimte die na kosten overblijft, is immers nodig voor bijvoorbeeld toeslagverlening en het aanpassen van de grondslagen aan een stijgende levensverwachting. Tegelijkertijd moeten kosten in een totaalbeeld worden bezien. Het gaat om ambities, rendement, risico’s én kosten. Verder is het van belang dat pensioenfondsen vereenvoudiging en schaalvergroting gemakkelijker kunnen realiseren.
Transparantie beleggingskosten
AFM vindt de transparantie van beleggingskosten onvoldoende. Vooral als het gaat om beleggingskosten die als het ware ‘verstopt’ zijn in rendementen. Syntrus Achmea laat transparantie in de kosten meewegen bij de selectie van externe managers voor het beheer van pensioenvermogen. Klanten van het interne Vermogensbeheer weten precies wat zij aan beleggingskosten kwijt zijn. Bij de opbouw van pensioen moet je echter niet alleen naar de kosten kijken. Uiteindelijk gaat het om het nettorendement. Dat moet zorgen voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later.
Bijsluiter of feitenoverzicht
De AFM wil dat fondsen beter gaan communiceren over uitvoeringskosten. Bijvoorbeeld via het jaarverslag, de deelnemersraad of door een ‘Pensioenbijsluiter’ te ontwikkelen. De AFM staat hierin niet alleen. De Tweede Kamer wil dat pensioenfondsen transparant zijn. Ook de Europese Commissie drong op 19 april in het kader van de discussie over Solvency voor pensioenfondsen op transparantie aan. En de Consumentenbond stelt in de Geldgids van april/mei dat de pensioenfondsen beter moeten informeren over de beleggingsresultaten en de kosten van hun regelingen. De Consumentenbond stelt voor om naast het jaarverslag ieder jaar een uniform feitenoverzicht van maximaal één pagina uit te geven. Hierop moet staan hoeveel winst de beleggingen hebben opgeleverd, hoeveel die afwijkt van de benchmark en hoeveel kosten er zijn gemaakt als percentage van het belegde vermogen en per deelnemer.
Verschillen in kosten
De AFM constateert dat er verschillen zijn in kosten van pensioenfondsen, ook als de omvang vergelijkbaar is. De vraag is of die verschillen te rechtvaardigen zijn. De Pensioenfederatie merkt op dat het bij een kwalitatief betere pensioenregeling of uitvoering legitiem is om hogere kosten te hebben. AFM roept fondsen op hun regelingen te vereenvoudigen. Syntrus Achmea is voorstander van vereenvoudiging en het gebruiken van generieke oplossingen. Vooral overgangs- en uitzonderingsregelingen zijn duur. Ook bij het minder complex maken van de regelgeving is winst te behalen ten aanzien van uitvoeringskosten.
Overheid kan obstakels schaalvergroting wegnemen
De AFM roept kleine tot middelgrote fondsen op tot fusie. De overheid kan de drempel naar een fusie voor pensioenfondsen lager maken. Nu betalen fondsen bijvoorbeeld overdrachtsbelasting als zij hun vastgoedportefeuilles samenvoegen in een nieuw fonds. Syntrus Achmea vindt dat een oneigenlijke vorm van belastingheffing. De facto veranderen de eigendomsverhoudingen immers niet. Als de overheid wil komen tot meer schaalgrootte, en daarmee tot lagere uitvoeringskosten, dan zou zij dit soort hindernissen moeten wegnemen. Ook de verplichte melding bij de NMa van een voorgenomen fusie is een onnodige belemmering en kostenpost.
Kamp vindt dat pensioenfondsen meer inzicht in kosten moeten hebben
Minister Kamp stuurde op 20 april een reactie op het rapport van de AFM aan de Tweede Kamer. Hij merkt op dat hogere kosten niet per definitie het predicaat “fout” hoeven te krijgen. Verder merkt hij op dat niet ieder fonds in staat zal zijn een kostenreductie te bewerkstelligen. Kamp is wel van mening dat pensioenfonds- bestuurders aan hun vermogensbeheerders meer inzicht in de kosten moeten vragen. Bestuurders kunnen dan de kwaliteit en de risico’s van vermogensbeheer beter inschatten en beheersen. Informatie over kosten moet er volgens Kamp ook voor individuele deelnemers zijn. Hij denkt dan aan informatie in het jaarverslag of op de website. De minister geeft in overweging om voor de verantwoording gebruikt te maken van de CEM-benchmark. Uitkomsten van de CEM-benchmark zullen dan moeten worden uitgelegd. Naast het inzichtelijk maken van de nu al bekende kosten van het vermogensbeheer, zullen pensioenfondsen ook een inspanning moeten leveren om de totale kosten van de beleggingsketen transparant te maken.